Kocamustafapaşa’da, Sümbül Efendi Camii civarında, Kocamustafapaşa Caddesi üzerindedir. Halen faaliyette olan bu hamam, İstanbul’un temiz ve bakımlı çifte hamamlarından biridir. Evliya Çelebi’nin hamam tasnifinde burası “ehl-i tevhid”e ayrılmıştır.

 

Saltanat kavgasına kurban giden Osmanlı sadrazamlarından Koca Mustafa Paşa tarafından 1486’da yaptırılan hamamın günümüze kadar ayakta kalabilmesi için birçok tadilat gerçekleştirilmiştir. Hamam, tarihimizin dönüm noktalarında önemli rol oynamış Koca Mustafa Paşa’nın vakfıdır. Paşa, II. Bayezid döneminde Rumeli beylerbeyliği ve ardından sadrazamlık görevlerinde bulunmuştur.

Hamam kitabesinde, “Gurur etme libâs-ı fahr ile, ömrüm, cihândır bu / Kabâ-yı cismini kor bunda herkes câmekândır bu” yazan bir beyit bulunmaktadır. Yapının girişindeki camekânın ortasında şık mermer bir fıskiye yer almaktadır. Aynı zamanda çatı ve aydınlık feneri ahşaptır. Bazı hamamlarda görülen ılıklık girişindeki süslemeli mermer çeşmeye burada da rastlanmaktadır. Sıcaklık bölümünde dört köşeli göbek taşı ve üç halvet vardır. Halvetlerden biri günümüzde sauna vazifesi görmektedir.

İstanbul’un manevi önderlerinden Sümbül Sinan Efendi’nin bu hamamda yıkandığı rivayet edilir. Bu veli zatın şahsına ayrılmış olan halvet normal günlerde kullanıma kapalı tutulmaktayken, arefeleri ve mübarek günlerde halkın istifadesine açılmaktadır. Halvetteki Sinan Efendi’ye mahsus silindirik formdaki süslemeli kurnanın hemen yukarısında yer alan kitabedeki metin okunabildiği kadarıyla şöyledir:

“Su gibi itdi masraf veznedâr-ı mülk-i (…)
Gülistan oldu ziba halveti Sümbül Efendi’nin
Ola sîrâb-ı rahmet-i ruh-i Koca Mustafa Paşa
Erenler himmetiyle zir-i tas-ı çarhda yâ Rab
(…) tarihe itse âb-ı Kevsere ser-fürü Safvet

Su gibi masraf etti saltanatın veznedarı (…)
Süslü gül bahçesi oldu Sümbül Efendi’nin halveti
Gül bahçesi oldu güzel halveti Sünbül Efendi’nin
Koca Mustafa Paşa’nın ruhu bir rahmet serâbı olsun
Ya Rabbi, erenlerin himmetiyle feleğin tası, Kevser suyunun
Safvet’ini (paklığını) şu kıymetsiz tarih düşürmete (çeşmeye) de versin

Koca Mustafa Paşa Hamamı, eski İstanbul’un mahalle özelliğini yitirmemiş bir bölgesindeki konumu sayesinde hâlâ şirin, güzel bir mahalle hamamı olma özelliğini koruyabilmiş işler durumdaki nadide tarihî hamamlarımızdandır.